محیط زیست محور توسعه پایدار

محیط زیست محور توسعه پایدار

با پیام خانم ایرینا بوکووا مدیر کل یونسکو همایش حقوق بشر، محیط زیست و توسعه پایدار در شیراز آغاز بکار کرد.

این همایش با حضور نمایندگانی از سازمانهای غیردولتی زیست محیطی و حقوق شهروندی و مدیران ارشد دولتی در استان با پیام مدیرکل یونسکو که به مناسبت روز جهانی حقوق بشر ارسال گردیده بود برگزار گردید. در این همایش ابتدا محمدرضا گل همیشه بهار دبیر همایش به طرح موضوع زیرساخت عدالت اجتماعی پرداخت و اظهار داشت حقوق شهروندی و مسئولیت پذیری دو بال عدالت اجتماعی است که می بایست مردم و مسئولان بمنظور تحقق این موضوع مهم گامهای جدی و اساسی بردارند. رئیس انجمن حمایت از حقوق مدنی شهروندان از نهادهای مدنی و مطبوعات بعنوان سرمایه های اجتماعی در تحقق پیشرفت و توسعه یاد کرد و بیان داشت باید مسئولان با بالا بردن آستانه تحملشان به تکامل این سرمایه های اجتماعی همت گمارند؛ امروز ما در دولت تدبیر و امید بارقه امید و نشاط اجتماعی را به خوبی لمس می کنیم. این نشاط اجتماعی است که موجب همبستگی و دلبستگی بیشتر بین اقشار جامعه و مسئولانشان می گردد. دبیر همایش حقوق بشر، محیط زیست و توسعه پایدار با اذعان به اینکه کشور ما دارای تاریخ غنی و مبانی دینی کاملی است گفت: مردمی که دارای چنین غنا و مبانی هستند قابل احترام اند و باید به آنان اعتماد کرد. وی از دولت دکتر روحانی به خاطر پیگیری وعده ها و به تحقق رسیدن آنها تشکر کرد و اظهار داشت در این روند می توان به دستیابی پیش نویس تدوین منشور حقوق شهروندی؛ گردش آزاد اطلاعات و پی گیری موضوع پارازیت ها اشاره کرد که نشان دهنده آنست که دولت به سلامت در تمام بخش ها توجه ویژه داشته است. در خاتمه گل همیشه بهار پیام ایرینا بوکووا مدیرکل یونسکو را قرائت نمود. در این پیام آمده است:

اکنون که کشورها در حال تدوین یک دستورکار جهانی برای توسعه پایدار برای دوره پسا 2015 هستند که زیربنای آن ارزش‌های جهانی‌ای چون برابری، عدالت، تنوع فرهنگی، صلح و امنیت و محیط زیست است، این پیام اهمیت بسیار زیادی دارد. دستورکار جدید باید با محوریت حقوق بشر تنظیم شود تا بتواند نابرابری‌ها و مسئله طرد اجتماعی را از میان ببرد و قابلیت مقابله با افراطی‌گری و جنگ‌ها را داشته باشد و بتواند به ساخت جوامعی پایدارتر و عدالت‌ ـ محور کمک کند.

سرآغاز این کار را باید در آموزش حقوق بشر جستجو کرد. آموزش ارزش‌های احترام، دگرپذیری و مدارا و انسجام برای توانمندسازی یادگیران و برای ترویج اشکال جدید شهروندی جهانی ضروری هستند. این اهداف در سرلوحه فعالیت‌های یونسکو در راهبری اقدامات مربوط به ترویج آموزش کیفی برای همه و پیش‌بردن اولین طرح ابتکاری جهانی در زمینه آموزش (Global Education First Initiative) که دبیرکل سازمان ملل آن را پیشنهاد کردند، قرار دارد. حقوق بشر و آموزش شهروندی جهانی باید از مهمترین نکات در تدوین دستورکار توسعه پسا 2015 باشند.

رسانه‌ها نقش مهمی در این ارتباط دارند ـ آنها از طریق ارتقای آگاهی‌ها در مورد حقوق بشر و مقابله با تعصب و کلیشه‌ها تأثیر بسزایی دارند. در این رابطه، یونسکو از سال 2005 تاکنون با دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل در زمینه برنامه جهانی آموزش حقوق بشر همکاری داشته است. مرحله سوم این برنامه (2019-2015) بر آموزش حقوق بشر به خبرنگارها و حرفه‌ای‌های رسانه‌ها تمرکز دارد. اهداف مشابهی زیربنای طرح عمل دهه بین‌المللی تقارب فرهنگ‌ها (2022-2013) را تشکیل می‌دهد که یونسکو راهبری آن را در نظام ملل متحد عهده‌دار است. در جهانی که به شدت در حال تغییر است و جوامعی که تحت فشار هستند، من از کشورهای عضو یونسکو، دولت‌ها و جامعه مدنی می‌خواهم تا تعهدشان را به حقوق بشر به عنوان راهنمایی برای تمام اقدام‌هایی که اتخاذ می‌کنند و سنجه‌ای برای موفقیتشان، تجدید کنند.

با آرزوی جهانی مملو از عدالت
ایرینا بوکووا
مدیرکل یونسکو

همچنین محمدمهدی شهات منش از فعالین نهاد مدنی حقوق شهروندی نیز پیام دبیرکل ملی یونسکو در ایران که جهت این همایش صادر شده بود را قرائت نمود. در متن پیام دکتر سعیدآبادی آمده است:

بسیار خوشوقتم که با شما برگزارکنندگان و شرکت‌کنندگان در همایش محیط زیست با محور توسعه پایدار، از طریق این پیام کتبی همراه هستم. از برگزارکنندگان و تمامی شما مهمانان ارجمند که برای توسعه پایدار تلاش می‌نمایید، تشکر می‌کنم.

توسعه پایدار و محیط زیست بدون توجه به اهمیت آموزش برای توسعه پایدار امکان‌پذیر نمی‌باشد. جهت‌دهی مجدد آموزش و یادگیری به‌ گونه ای که همه افراد جامعه فرصت کسب دانش، مهارت‌ها و رویکردهای لازم برای توانمندسازی خویش پیدا کرده و بتواند نقشی در توسعه پایدار ایفا نماید، یکی از مهمترین موضوعات توسعه پایدارمی باشد.

همچنین تقویت آموزش یادگیری در همه دستورکارها، برنامه‌ها و فعالیتهای توسعه پایدار باید مد نظر قرار گیرد. شعار” امروز برای فردا ” (Today for Tomorrow) می‌تواند سرلوحه فعالیت‌ها و سیاست‌گذاریهای ما در حوزه توسعه پایدار باشد . برنامه توسعه پایدار که توجه ویژه‌ای به موضوع محیط زیست دارد 5 حوزه فراگیر را دربر می‌گیرد:

واردکردن آموزش برای توسعه پایدار در نظام‌های آموزشی و سیاست‌های توسعه پایدار جهت خلق محیطی مناسب برای تغییرات و تحولات سیستمی
ورود یا ادغام اصول پایداری در نظامهای آموزش و یادگیری
ظرفیت‌سازی درخصوص معلمان و مربیان آموزش به نحوی که امکان مؤثر و واضحی برای معلمان و مربیان جهت تعلیم برای آموزش برای توسعه پایدار را داشته باشند.
توانمندسازی و بسیج جوانان برای ارتقای نقش فزاینده آنها در توسعه پایدار
تسریع و سرعت بخشیدن به راه‌حل‌های پایدار در سطح ملی برای پرداختن به موضوعات و چالش‌های محلی و استفاده از ظرفیت‌های علمی

شعار امروز برای فردا و توجه به آموزش برای توسعه پایدار که 3 مؤلفه اصلی آن توسعه اقتصادی، توسعه اجتماعی و فرهنگی و پایداری زیست محیطی است می‌بایست در ابعاد مختلف برای تغییرات اساسی در رویکردها مد نظر قرار گیرد.

بُعد محتوای یادگیری که شامل ادغام و یا ترکیب موضوعات مهم و اساسی چون تغییرات آب و هوایی، تنوع زیستی ، کاهش ریسک بلایای طبیعی و مصرفی و تولید پایدار در برنامه‌های درسی می‌گردد.

بُعد محیط‌های یادگیری و روش یادگیری که مربوط به طرح‌های جدید یادگیری با روش تعاملی و یا گزیده محور که قابلیت‌های یادگیری اکتشافی را تقویت می‌نماید.

بُعد نتایج و دستاوردهای یادگیری که ارتقای صلاحیت‌های یادگیری و نتایج آن از قبیل تفکر سیستمی و تعادل ، تصمیم‌گیری جمعی و مسئولیت‌پذیری نسل‌های امروز و آینده را دربرمی‌گیرد.

بُعد تغییرات اجتماعی که شامل توانمندسازی یادگیرندگان در هر سن و در هر سیستم و محیط آموزشی که توانایی تغییر خود و اجتماعشان را برای بهترشدن داشته باشند.

محیط زیست، محور توسعه پایدار از طریق آموزش و تغییر رویکرد تک تک افراد صورت می گیرد و برای ورود موضوع محیط زیست به طرح های کلان توسعه نیازمند تفکر سیستمی و درک و دانش عمیق و کافی توسط برنامه ریزان هستیم.

مجددا از تمامی برگزار کنندگان همایش حاضر و دعوت و همکاری ایشان از کمیسیون ملی یونسکو-ایران تشکر نموده و از خداوند بزرگ موفقیت روزافزون شما را آرزومندم.

دکترمحمدرضا سعیدآبادی
دبیر کل کمیسیون ملی یونسکو-ایران
19 آذرماه 1393

در ادامه این نشست موسوی مدیرکل امور اجتماعی استانداری فارس به رویکرد دولت و مشارکت مردم در برنامه ریزی ها اشاره کرد و افزود انتظار داریم در فضای به وجود آمده سازمانهای مردم نهاد نقش مشارکتی با دولت داشته باشند، دولت ستیز نباشند و این قول را می دهیم که نگاه امنیتی از فعالیت ها و رویکردهای سازمانهای مردم نهاد برداشته شود و بر اساس نشستی که NGOها با ریاست محترم جمهوری داشتند پیش بینی می شود که شرایط و قوانین به گونه ای اعمال شود که تشکلهای غیردولتی با تسهیل در قوانین روبرو شده و با سهولت بیشتری به فعالیت بپردازند.

وی در ادامه به ارتباط محیط زیست و حقوق بشر اشاره کرد و اظهار داشت محیط زیست یکی از ارکان شاخص در مقوله حقوق بشر است که بایستی همه نسبت به آن حساس بوده که با حفاظت آن می توان به یکی از حقوق مسلم انسانی دست یافت.

آذری مدیرکل آموزش و پرورش فارس نیز با بیان اینکه در طول دهه‌های اخیر، بروز و توسعه بحران‌های مختلف زیست‌محیطی، نگرانی‌های فزاینده‌ای را نسبت به امنیت زیستی انسان برانگیخته است. بخش عمده‌ای از معضلات زیست‌محیطی موجود ریشه در فقدان آگاهیهای لازم و ضعف فرهنگی در زمینه ارتباط انسان و طبیعت دارد و در واقع نوعی مشکل فرهنگی محسوب می‌شود، لذا نیازمند عزم ملی و بین‌المللی برای تقویت فرهنگ حفاظت از محیط زیست در سطح اقشار مختلف جوامع می‌باشیم. در این راستا آموزش همگانی محیط زیست کلید رویارویی با این مشکل فرهنگی و رویکردی پیشگیرانه و اثربخش در جهت ارتقای آگاهیهای  زیست محیطی می‌باشد.

وی با بیان اینکه اگر عدالت آموزشی نباشد موجب بازتولید فقر خواهد شد افزود با آموزش می توان مهارت ایجاد کرد و این مهارت هاست که موجب توسعه یافتگی نیروی انسانی خواهد شد نیروی انسانی در جامعه بعنوان مرکز و محور چرخ توسعه مطرح است و هرگونه هزینه جهت آموزش می تواند موجب ارتقاء سطح فرهنگی و رعایت حقوق یکدیگر گردد.

ابراهیمی مدیرکل محیط زیست فارس نیز همکاری حوزه دولت و نهادهای مردمی را موجب پیشرفت و توسعه یافتگی دانست و اظهار داشت برخی مدیریت محیط زیست را وارد فضایی می کنند که زمان را از دست می دهیم؛ ما مخالف توسعه نیستیم و محیط زیست؛ محیط ایست نیست.

حرف ما این است که در یک طرح باید تمام ملاحضات رعایت شود متاسفانه برخی کارها کیلویی و بدون مطالعه انجام می شود که ممکن است آثار مخرب آن در سالهای بعد نمود یابد؛ از این روی اصرار ما اینست که طرحها قبل از اجرا ارزیابی زیست محیطی داشته باشند. در ادامه این همایش کارگروه های تخصصی به وضعیت موجود محیط زیست در برنامه پنجم توسعه پرداختند که در پایان نشست پیشنهادهایی جهت توسعه پایدار استان مطرح و مقرر شد پس از جمع بندی و هماهنگی با سایر استانها در قالب یک پکیج به مراجع ذیصلاح ارائه گردد.