انجمن حمایت از حقوق مدنی شهروندان
اثرات مخرب زیست محیطی جنگ، اثراتی پایدار هستند. اثراتی که حداقل تا مدتها ملتی را از داشتن محیطی زیستی پاک و زیبا محروم می کند. هرکجا نامی از جنگ به میان آمده، تخریب محیط زیست به عنوان تهدیدی طولانی مدت را در پی داشته است به گونه ای که آیندگان و نسل های بعد هم جزیی از قربانیان جنگ لقب می گیرند.
آلاینده های هوا که امروز شهروندان جنوب و غرب ایران را رنج میدهد ریشه در گذشته دارد و زندگی مردمان این مناطق را تهدید میکند. ریشه های این معضلات حاصل جنگ ها و درگیری ها در منطقه خاورمیانه است از جنگ تحمیلی هشت ساله عراق علیه ایران گرفته تا جنگ موسوم به خلیج فارس که صدام با یورش به خاک کویت مسبب آن بود و اثرات مخرب زیست محیطی بر جای گذاشت.
جنگ علاوه بر انسانها محیط زیست را نیز تهدید میکند و تخریب محیط زیست زندگی همه موجودات زنده را به نابودی می کشاند.
در جنگ هشت ساله عراق علیه ایران چندین نوبت حکومت عراق با سلاحهای شیمایی به کشتار مردم بی دفاع دست زد و چند بار نیز با همین سلاحها ضمن نقض کنوانسیونهای بین المللی اقدام به بمباران شیمیایی سربازان ایرانی نمود که اثرات مستقیم و غیر مستقیم زیادی بر محیط زیست ایران و کشورهای منطقه برجای گذاشت.
آبهای خوزستان، خاک این استان و بخشی از تالاب های خوزستان که در جلوگیری از خیزش ریزگردها در هوا نقشی مؤثر دارند که بدلیل استفاده از سلاح های شیمیایی توسط عراق آلوده هستند، علاوه بر اینها به استناد گزارش گاردین در ماه مارس 2014 به 300 پایگاه آلوده به مواد رادیو اکتیو که تاکنون در عراق شناسایی شده می توان اشاره نمود.
این آلودگی ها بدلیل استفاده از بمب هایی بوده که در هر دو جنگ آمریکا مقابل عراق استفاده شده و از آنجا که این مواد قابل انتقال هستند متاسفانه منطقه خوزستان را نیز آلوده کرده است.
در طی جنگ های صورت گرفته در منطقه خلیج فارس که موجب کشیده شدن جنگ به سوی نفت کشها نیز شد، انفجار کشتی های حامل نفت را در پی داشت و باعث پخش شدن مواد نفتی در خلیج فارس و در نتیجه آلوده شدن منطقه گردید.
انهدام سکوهای نفتی هم اثراتی مشابه داشت، آتش کشیدن سکوهای نفتی موجب آلودگی های شدید هوا شد؛ بارش بارانهای سیاه یکی دیگر از اثرات جنگ در این منطقه بوده است که آلودگی آب و خاک را موجب شد. بسیاری از آبزیان خلیج فارس تلف شدند و اکوسیستم این منطقه دستخوش تغییرات نامطلوب حاصل از جنگ شد.
بخش اعظم آلودگی ها در خلیج فارس بدلیل اثرات جنگهای متعدد در این پیکره آبی بوده است که اثرات مخربی بر محیط زیست برجای گذاشته است.
در خلال جنگ عراق وکویت که به واکنش آمریکایی ها با حمله به عراق انجامید با توجه به اینکه ایران دخالتی در آن نداشت اما فشارهای مخرب اثرات زیست محیطی جنگ از جمله بمباران چاههای نفت کویت را ایرانی ها خصوصا خوزستانی متحمل شدند.
و اما در این سالهای اخیر با جنگجویان گروهی افراطی به نام داعش روبرو بودیم که محیط زیست شکننده خاورمیانه را بیش از پیش مورد تهدید جدی قرار دادند. در همین مدت یکی از نمونه های شاخص درخصوص نقش جنگ بر تغییر آبوهوا و افزایش دمای مناطق جنگی را در عراق می توان دید، جنگ و آثار مخرب ناشی از آن با بحثهای صلح و امنیت و تغییر اقلیم ارتباط تنگاتنگی دارد. جنگ میتواند در تغییر اقلیم و انتشار کربن پیامدهای منفی داشته باشد. تاثیر جنگ در تغییر آب و هوا و تاثیر ماشینآلات جنگی، تاثیرات مستقیمی بر گرم شدن هوا و فرسایش محیط زیست دارد. با توجه به درگیر شدن این کشور در طول یک دهه جنگ گذشته، میزان آب دجله و فرات به شدت کاهش یافته و زمینهای حاصلخیز میان این دو رود که یکی از مراکز اولیه کشاورزی انسان است، به بیابان بدل شده است. به نحوی که از ۲۸ درصد زمین حاصلخیز این کشور سالانه ۲۵۰ کیلومتر مربع آن به بیابان تبدیل میشود.
عراق اما حالا تهدیدی جدی تر از جنگ های گذشته پیش روی خود دید. داعشی ها که عراق را پایگاهی برای جنگ های منطقه ای خود قرار داده بودند باری بر محیط زیست این کشور شدند. از بستن آب رود فرات برای رسیدن به مرکز این کشور گرفته تا آلوده کردن آب و خاک این کشور.
اگرچه بیشترین آسیب های داعش متوجه کشور عراق است اما بدون تردید این اقدامات بر محیط زیست خاورمیانه خصوصا ایران نیز بیتاثیر نخواهد بود. زمین های کشاورزی رها شده که تحت اشغال داعش بوده شامل 340 هزار هکتار در قسمت هایی از خاک سوریه در حاشیه رودخانه فرات و حدود 250 هزار هکتار در قسمت هایی از خاک عراق و در حاشیه رودخانه دجله می شود از جمله عواملی است که باعث تشدید ریزگردها در منطقه شده است.
این تاثیر میتواند به شکل افزایش ورود ریزگرد و گرد و غبارها به داخل ایران خود را نشان بدهد.
لازم است و باید ما ساکنان کره زمین به این باور برسیم که محیط زیست مرز نمی شناسد و جنگ محیط زیستمان را نابود میکند.
ناآرامیها و درگیریهای نظامی در دنیا علاوه بر آسیبهای انسانی به محیط زیست نیز آسیبهای بلند مدت وارد میکند، جنگها به ثروت و اقتصاد عمومی کشورها لطمه میزند، باید تلاش کرد با همکاریهای بین المللی در قالب گرامیداشت روز جهانی مقابله با آثار جنگ بر محیط زیست به شکلهای مختلف به مقوله جنگ پرداخته شود تا از این طریق جهانیان به ضرورت یک همگرایی بینالمللی برای مقابله با آثار مخرب جنگ دست یابند، همچنین لازم است سازمان ملل متحد به تدوین قوانین بینالمللی همت گمارد تا عزمی جهانی برای حفظ منابع آب و خاک و گونه های گیاهی و جانوری بوجود آید
